Notities 2019

‘Zangkoor St. Joseph 1865 Bocholtz’
in maart 2019 zingend onderweg…

Op carnavalszaterdag in 1996 werd de ‘Dialec-Mes’ van Jeu Weijers z.g. met teksten van koorlid Arnold Schleck, voor het eerst uitgevoerd in de kerk van Bocholtz. Een ensemble van de fanfare begeleidde toen het koor voor een stampvolle kerk.
Op zaterdag 2 maart 2019 is het voor de 24ste keer dat het koor deze toch wel bijzondere mis opluistert. De fanfare is intussen vervangen door het orgel en men voegde aan de vaste misgezangen bekende liederen, voorzien van dialectteksten (ook van de hand van Arnold Schleck), toe. Zoals we vorig jaar zagen en ondervonden, probeert pastoor René Pisters op zijn eigen wijze de mensen en dus ook de carnavalisten, weer te interesseren in de kerk. Vroeger waren carnaval én kerk een vanzelfsprekendheid. Dit laatste is echter niet meer zo. Tijdens déze dienst is het een traditie geworden dat de ‘grote’- , de ‘kleine’ prins en prinses, de sleutel van de kerk voor drie dagen symbolisch krijgen overhandigd. Intussen een mooie en stijlvolle plechtigheid, die de mensen wel aanspreekt. Dirigent Anton Kropivšek met zijn Steirische harmonika en het koor sluiten deze mis op verzoek af, met ‘Geneet van ’t laeve’ (Sjef Diederen). Zeer passend!
Op as-woensdag komt de hele carnavalsvereniging de sleutels weer inleveren, tijdens de H. Mis van 19.00 uur, althans dat is al heel wat jaren zo geregeld.
Mét het askruisje worden daarna nog enige harinkjes gehapt.

Op zondag 17 maart voert het koor tijdens de ‘maandelijkse mis’ van 9.30 uur de ‘Catharina Mis’ van Kerkradenaar G. Heijltjes uit. In 1979 kwam het koor in het bezit van deze mis en in dat zelfde jaar was de première in aanwezigheid van de componist in de Bocholtzse kerk. Toch wel een bijzondere gebeurtenis.
Verder staan op het programma:
Intrede:           Ziet volk van God’ van NN
Offerande:      Ave Verum Corpus’ van W.A. Mozart
Communie:     Veni Jesu’ van M. Cherubini
Slot:                Lied zonder woorden’ van W. Hardenbol

Na deze mis zal het koor haar jaarlijkse gang naar het kerkhof maken waar ter gedachtenis aan alle overleden leden enkele gepaste liederen worden gezongen:
‘Frieden’ van C. Klosz (bew. Aloïs Frings)
‘Wees gegroet Maria’ van A. Kropivšek

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Jo Brauwers heeft zich op de bestuursvergadering van 12 februari – na 20 jaar bestuursfunctie – als bestuurder bedankt.

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Zondag 27 januari jl.. vond de traditionele jaarvergadering plaats.

Er werden twee nieuwe bestuursleden gekozen:

Ine Voncken en Joep Schmeets.

Verder waren voorzitter Wim Possen en secretaris Theo Vaessen aftredend.
Zij stelden zich weer herkiesbaar en werden met meerderheid van stemmen herkozen.

Elly Groenveld daar-en-tegen heeft haar bestuursfunctie om fysieke  redenen ter beschikking gesteld. Na 14 jaren van trouwe dienst moest ze nu noodgedwongen stoppen met haar bestuursactiviteiten.

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

De ‘letste proof’, Wahl-  en Nijswiller in flarden……

Enkele weken geleden kregen we via Henk Ghijsen het briefje betreffende de traditionele activiteit bij gelegenheid van de laatste repetitie voor ons zomer-reces. “Dit jaar bezoeken we het prachtige wijndorp Wahlwiller” stond hoopvol geschreven, “er is een versie voor wandelaars en voor niet –wandelaars”. Ik zou er nog bij willen zetten dat er ook nog  een versie voor net-niet-wandelaars was, want ik hoorde dat iemand halfweg de bus had genomen….

De aangekondigde parkeerplaats in Nijswiller tegenover de ingang van het kasteel was door een grote vrachtwagen geblokkeerd, dus werden onze bolides netjes langs de kant van de weg (Kolmonderstraat) geparkeerd of op het pleintje bij de dorpspomp.

Om 18.05 uur begon de groep wandelaars onder leiding van Henk Ghijsen en Rijkel Groenveld bij het indrukwekkende kasteel Nijswiller dat in 1275 gebouwd is aan de Selzerbeek, aan de handelsroute Maastricht-Aken (géén Romeinse weg), die parallel liep met de huidige Rijksweg, die pas rond 1830 werd aangelegd. In 1785 werd er een boerderij bij gebouwd. Eind 19e eeuw was kasteel in bezit van de dochter van Petrus Regout, de grondlegger van bekende Maastrichtse aardewerkfabriek De Sphinx. De in 1886 overleden dochter was overigens getrouwd met Hubert J. Brouwers een gedreven politicus en geslepen bestuurder, die veel invloed had. Nu nog wordt hij ‘de heer van Nijswiller ‘ genoemd. We mochten een kijkje nemen op het binnenplein, waar Rijkel ons vertelde dat vroeger in Nijswiller drie soorten standen waren; de adel met zijn machtige bezitters van het kasteel, de kerk met aan het hoofd de pastoor en de boeren, grote en kleine. “Daar is nog een ‘stand’ bijgekomen, namelijk het onderwijs, door de bouw van het Sopianum in 1966”, vertelde hij verder. In 2016 werd deze middelbare school gesloten en wacht nu op een nieuwe bestemming…..”Misschien komt er wel een park”, aldus Rijkel.

Toen het kasteel in handen was van de zusters Franciscanessen van Heythuysen was er een schooltje en het Groene Kruis gevestigd. Door de sobere levensstijl van de zusters is alle overbodige luxe uit het kasteel weggehaald. De huidige bezitter wil rust, want zelfs van het rustaltaar tijdens de processie kan geen gebruik meer worden gemaakt. Henk Ghijsen wees ons op de prachtige tuin met zijn machtige, 300 jaren oude plataan en de Lourdesgrot.

In tegenstelling met wat een zekere H. Schurgens in zijn boek ‘Waar de brede stroom der Maas’(een beknopte geschiedenis van Limburg) beweert, is er in 1288 geen ‘Vrede van Nijswiller’ getekend op het kasteel tijdens de Limburgse Successieoorlog. De bloedige slag van Woeringen (een plaats bij Keulen) was de aanleiding en ging tussen Hertog Jan van Brabant en Renoud van Gelre.

We vervolgden onze weg naar het kerkje en kwamen langs het huis van oud Bocholtzenaar Wim Gloerich, wijnboer aan de Doodemanweg te Stokhem, Wijlre. “De romaanse zaalkerk uit de vroege Middel Eeuwen, was vroeger een verzameling stenen”, begon Henk zijn verhaal, “die gedoemd was om afgebroken te worden”. Toch wist de pastoor het in 1905 te bewerkstelligen dat de beroemde Pierre Cuypers (ook bouwer van de kerk van Bocholtz van 1869 tot 1873) de zaak ging restaureren en een zijbeuk bijbouwde. Op het kerkhofje rond de kerk, liggen de soldaten begraven die op 10 mei 1940 bij Nijswiller sneuvelden. Ook vertelde hij dat het aanhangsel ‘willer’ (van Nijswiller en Wahlwiller) komt van het Oud-Germaanse woord ‘wiler’, dat net als het Duitse woord ‘Weiler’, gehucht of hofstede betekent. ‘An de Durpspomp’ op no.29’, waar een toepasseljke reclamespreuk op een auto opviel ‘de slimste vorm van genieten…’, werd nog een kijkje genomen op het binnenhof(je) waar de beide gidsen tekst en uitleg gaven. Rijkel gaf toe dat hij in een gat woont, bij het laagste punt van het dorp, waar ook de pomp staat. Daar werd vroeger gekletst en geroddeld! Met zijn gitaar zong hij enkele zelfgeschreven carnavalsliedjes over dat kletsen en roddelen, onder andere ‘Loof mer noa de pomp’. Een melodie en een refrein die iedereen direct kon meezingen. Midzomer-carnaval in Nijswiller? Enkele verbaasde buren kwamen poolshoogte nemen en zijn kleinzoon kwam hem met  zijn hond begroeten.

In de Kerkstraat kwamen we langs Café ‘à gen baag’, (het laatste café in Nijswiller)dat volgens Rijkel intussen al gesloten en verkocht was en telefonisch hield hij contact met de groep niet-wandelaars die in de kerk van Wahlwiller al ‘flink’ bezig waren. “Zoeëget kwart óp zeve bin ich d’r”, hoorde ik hem zeggen.

Via de trambaan, die in de 16 jaren (van 1922 tot 1938) dat hij functioneerde een treurige geschiedenis heeft achtergelaten en zeer onrendabel was, belandden wij bij de oude basisschool, die na een jarenlange strijd in 1958 tussen de twee dorpen werd gebouwd. In 1979 kwam er nog kleuteronderwijs bij. Rijkel is er jarenlang Hoofd der School geweest en hij heeft over deze (school)strijd zelfs een interessant boek geschreven met de titel ‘St. Jozefschool in flarden van Wahl- en Nijswiller’. In de lager gelegen wei naast de trambaan graasden koeien van het ‘merk’ Limousin, mét kalfjes. “Dan zijn ze bijzonder gevaarlijk”, waarschuwde Henk ons. Later ontdekten we dat er toch nog een stier bij liep. We kwamen  Wahlwiller binnen bij Hoeve Lanterne uit 1813, nu Bed & Breakfast. Op een poort aan de linkerkant van de weg zagen we de afbeelding van een paard, hetgeen vroeger betekende dat er een veearts woonde. Bij de H. Cunubertus-kerk moesten we even wachten want de groep niet-wandelaars was nog bezig met de  ‘rondleiding’, die onze groep ook nog zou krijgen. Rijkel deelde alvast het boekje ‘Open monumentendag 2016, Nijswiller iconisch normaal of toch bijzonder?’ uit, waarin kopieën van de liederen ‘Wees gegroet Maria’, ‘Marija skoz življenje’ en ‘Frieden’ lagen. Samen met de niet-wandelaars werden deze in het kerkje, met wisselend succes gezongen, onder leiding van Rijkel met zijn gitaar. De niet-wandelaars gingen alvast naar gemeenschapshuis de Wilder Tref, waar koffie en vlaai voor iedereen gereed stond. Dhr Ploumen (de gids) vertelde dat deze kerk in 1215 een zaalkerkje was dat pas in 1643 ingrijpend verbouwd werd. In 1938 kwam de laatste verbouwing gereed. Deze kerk is beroemd geworden door Aad de Haas, die in  1920 in Rotterdam geboren werd. Hij had een geweldige afkeer van de Nazi’s en zijn kunstwerken werden bestempeld als ‘ontaarde kunst’ en hij dook onder in Ingber. In 1946 kreeg hij toch de opdracht van pastoor Mullenders om de kerk te schilderen en realiseerde hij de kruiswegstaties. Maar later werd de kruisweg verbannen omdat het te expressionistisch was. Omdat de kerk vochtig was werd hij gerestaureerd tegen de prijs van ‘wat de parochie kan missen’. Het liep dus steevast uit op ruzie én men vroeg zich in die tijd af of het werk liturgisch wel verantwoord was. 95 % van de gelovigen wilde echter dat hij doorging. Toen zelfs de landelijke kranten tegen waren, kwamen busladingen vol zogenaamde kunstkenners naar Wahlwiller en ontstond er een landelijke rel. Het Bisdom ging zelfs naar het Vaticaan om raad te vragen! Toen besloot men de kunstwerken te verwijderen. Aad de Haas was diep teleurgesteld en bood de staties te koop aan voor fl.1000,=.  In die tijd begreep men de symboliek van de schilder niet. Maar de stichting Kunstbezit Limburg wél en kocht gelukkig alles op. In 1976 werd voor het lieve sommetje van fl.1000.000,=  een klimaatinstallatie geplaatst. Via allerlei acties, waaronder Luikse markten, werd het bedrag uiteindelijk bij elkaar geschraapt. Eerst werd een  drainage aangelegd  rond de kerk en er kwam vloerverwarming. In 1979 kwam de kruisweg terug en in 1980 werd de kerk onder bisschop Ghijsen, heropend. Aad de Haas was geraakt door het verhaal van de goede week en men moest ín de mens kijken en niet naar zijn uiterlijk. Vandaar zijn afwijkende, sobere kleuren: de groen  kleur van de palmtakken, de gele kleur van Pasen en het grijs voor het mysterieuze. Bovendien had hij in plaats van 14, 16 staties geschilderd, dus twee meer.  De eerste statie noemde hij “Het lijden begon bij Judas” en de zestiende “Zijn Tenhemelopneming “. Bovendien  begint in Wahlwiller de kruisweg met de eerste statie aan de linkerkant (vanwege de lichtinval bij zonneschijn). Normaal begint men aan de rechter kant. Daarna gaf de gids bij elke statie een korte uitleg. Wat opviel was dat er op staties lege stoelen en honden waren geschilderd. De lege stoel staat voor: ‘je staat er alleen voor’ en de hond staat voor ‘trouw’. De rechtop staande bomen voor geluk en de hangende bomen voor ongeluk en rouw. Ook heeft Aad de Haas op de muren zijn favoriete heiligen geschilderd, welke weet ik niet meer.

Toen de groep wandelaars in de Wilder Tref kwam, was er nog koffie en vlaai genoeg. Het buitenterras was natuurlijk bezet in dit prachtige weer en een fluitende vink benadrukte dat het zomer was. Iedereen kreeg een briefje van de organisatie waarbij hij zelf het aantal consumpties diende bij te houden. Bier en frisdrank kostten €1,50 en wijn €2,= Er werd nog flink wat bijgepraat en de eerste mensen gingen vóór 21.00 uur naar huis , want de halve finale tussen de dames(voetbal)elftallen van Nederland en Zweden was op tv. Nederland won in de verlenging met 1-0.

Langzaam ging iedereen naar huis (na netjes afgerekend te hebben) en de organisatie ruimde weer alles netje op.

Henk en Rijkel, bedankt voor de organisatie van deze ‘letste proof’. Het was weer een bijzondere dag voor de ca. 60 aangemelde mensen van de koorfamilie  en de Sympathisanten…Een gemiste kans voor de mensen die geen interesse toonden of verhinderd waren.